Abdominosentez, abdominal efüzyonun etiyolojisini belirleyebilen önemli bir tanı aracıdır. Hemoraji, idrar, enfeksiyon (yani sepsis), safra, intestinal içerik ve saf transüdalar yaygın abdominal efüzyon tipleridir. Efüzyon nedeninin hızlı tanımlanması kritiktir; çünkü acil cerrahi müdahale gerekebilir. Tanısal abdominosentez, serbest abdominal sıvı fizik muayene, radyografi, abdominal ultrasonografi ve/veya BT ile belirlendiğinde endikedir.1 Abdominal sıvıyı düşündüren fizik muayene bulguları arasında abdominal balotmanda hissedilen sıvı dalgası ve periumblikal ekimoz (yani Cullen bulgusu) yer alır.1,2 Abdominosentez, büyük efüzyonlu hastalarda abdominal distansiyonu rahatlatmak için terapötik olarak da kullanılabilir.
Contraindications & Complications
Koagülopati, organomegali ve sentezin yapılacağı alandaki yaralar abdominosentez için kontrendikasyon olabilir.1 Koagülopatili hastalarda işlemin yapılması yaşamı tehdit eden hemorajiye yol açabilir.
Doğru yapıldığında abdominosentez görece güvenli bir tanısal işlemdir; hızlı tanının yararları genellikle risklerden ağır basar. Majör komplikasyonlar nadirdir; enfeksiyon veya neoplastik hücrelerin girişi ya da yayılması, abdominal organ laserasyonu, hemoraji, subkutan sıvı sızıntısı ve/veya subkutan hematom oluşumunu içerebilir.1 Organomegalili hastalarda abdominal organın yanlışlıkla penetre edilmesini önlemek için ultrasonografi kullanılmalıdır. İntestinal veya uterin penetrasyon nadirdir; vissüs dilate olup abdominal duvara yapışık olduğu durumlar dışında.1 Barsak anslarının perforasyonu olası değildir; çünkü iğne ucu değdiğinde barsak uzaklaşır.
Abdominosentez sonrası iyatrojenik abdominal serbest gaz bulunabilir; radyografi ve ultrasonografi bulguları dikkatle yorumlanmalıdır.
Patient Preparation
Hasta ve kritik hastalar tipik olarak sedasyon gerektirmez; ancak aktif hastalar sedasyon olmadan işlemi tolere etmeyebilir. Venöz erişim (tipik olarak IV kateter ile) sağlanmalı; sedatifler hasta sinyalmenti, fizik muayene bulguları, kardiyovasküler stabilite ve altta yatan hastalığa göre seçilmelidir.
Sentez sahası, abdominal sıvı hacmi ve planlanan abdominosentez tekniğine göre belirlenmelidir. Tüy geniş kırkılmalı ve alan aseptik hazırlanmalıdır.
Abdominosentez için lokal anestezi nadirdir; ancak abdominal drenajı kolaylaştırmak üzere geniş kateterler kullanılacaksa düşünülebilir. Abdominal duvar penetrasyon sahası boyunca %2 lidokain ile kutanöz lokal anestezik blok uygulanabilir.
Monitoring & Care for Critically Ill & Unstable Patients
Hasta ve kritik hastalarda açık bir IV kateter olmalı; altta yatan hastalık veya sedasyonun advers etkilerine bağlı hemodinamik parametre bozulmasını saptamak için yakından izlenmelidir. Önerilen monitörizasyon kalp hızını izlemek ve aritmileri saptamak için EKG, hipotansiyonu saptamak için kan basıncı ölçümü ve oksijen satürasyonunu değerlendirmek için nabız oksimetrisini içerir. Hipoksemik hastalar işlem boyunca destek oksijen almalıdır.
Ek abdominosentez teknikleri için bkz. Terapötik Abdominosentez, Kör Abdominosentez, Dört Kadran Abdominosentez, Tanısal Peritoneal Lavaj.
Ultrasound-Guided Abdominocentesis
Ultrason eşliğinde abdominosentezin kör abdominosenteze kıyasla çeşitli avantajları vardır; bunlar arasında kör abdominosentezde kaçırılabilecek küçük hacimli abdominal efüzyonun toplanmasını kolaylaştırması ve yanlışlıkla organ veya damar ponksiyonu riskini azaltarak organ laserasyonu ile iyatrojenik hemoraji olasılığını düşürmesi yer alır.3 Ultrason eşliğinde abdominosentez küçük veya büyük hacimli efüzyonlarda tanısal veya terapötik kullanılabilir.
Ekipman ve Malzemeler
Şekil. Ultrason eşliğinde abdominosentez için ekipman ve malzemeler
• İğneler veya kateterler
‐ Hipodermik iğneler (19–22 gauge, 0,75–1,5 inç) veya
‐ İğne üzeri kateterler (18–20 gauge, 1–5,5 inç) veya
‐ Multifenestre kateterler veya ince çaplı kılavuz tel kateterleri
• Enjektörler (1–3 mL; büyük hacimli efüzyon için 20–35 mL)
• Steril eldiven
• Kırkım makinesi
• Cerrahi scrub
• Alkol
• Ultrason cihazı
• %2 lidokain (nadiren gerekir)
• Kan tüpleri (EDTA [yani mor kapak], katkısız [yani kırmızı kapak])
Adım 1: Hastayı Pozisyonlayın ve Efüzyonu Lokalize Edin
Hastayı sol lateral yatış, sternal yatış veya ayakta pozisyona alın. Sentez için abdominal sıvı ceplerini tanımlamak ve lokalize etmek üzere ultrasonografi kullanın.
Author Insight
Hastayı sol lateral yatışa almak dalağın yanlışlıkla laserasyon riskini azaltır.
Adım 2: Hastayı Hazırlayın
Sentez sahası çevresinde gerektiği kadar tüyü geniş kırkın. Deri ve ultrason probunu cerrahi scrub ve alkol ile aseptik hazırlayın.
Adım 3: Ultrason Penceresi Elde Edin ve Gerekirse Lokal Anestezi Uygulayın
Steril eldiven giyerek nondominant elle sentez sahasında ultrason probunu tutun; sıvı cebinin ve iğnenin beklenen yolunun net görüntüsünü elde edin. Gerekirse %2 lidokaini aseptik çekip kutanöz lokal anestezik blok uygulayın.
Author Insight
Sıvı cebi ideal olarak abdominal duvara yakın olmalı ve komşu organlarla engellenmemelidir.
Adım 4: İğneyi Yerleştirin
Dominant elle (enjektöre bağlı) iğneyi deri yüzeyinden 30–45 derece açıyla ilerletin. Sürekli görüntüleme için iğneyi ultrason demeti düzleminde ilerletin.
Author Insight
Tanısal sentez için hipodermik iğneler tercih edilir. Terapötik sentez için iğne üzeri kateterler tercih edilir. Terapötik ve büyük hacimli sentez için multifenestre kateterler veya ince çaplı kılavuz tel kateterleri tercih edilir.
Şekil. Adım 4. İğne ultrason düzleminde ilerletildi
Adım 5: Aspire Edin
Hedef sıvı cebine ulaşıldığında efüzyonu aspire edin.
Author Insight
Ek rehberlik için bkz. Tanısal Peritoneal Lavaj ile Terapötik Abdominosentez.
Adım 6: Efüzyonu Örnek Tüplerine Koyun
Efüzyonu kültür için katkısız tüpe ve sitoloji için EDTA tüpe aseptik olarak koyun.
