Orograstrik entübasyon, hem terapötik hem tanısal amaçlarla kullanılabilen temel bir işlemdir. Sıklıkla gastrik dilatasyon-volvulus (GDV) için gastrik dekompresyon veya olası ya da bilinen toksikozis için gastrik lavaj ile ilişkilidir. Gastrik boşaltma için orogastrik entübasyona adım adım rehberlik burada mevcuttur.
Orograstrik entübasyonla ilişkili komplikasyon potansiyelinin (ör. özofagus veya gastrik duvarda hasar ya da perforasyon, gastrik içeriğin aspirasyonu) değerlendirilmesi önemlidir. Bu komplikasyonları en aza indirmek için çoğu hastada sedasyon veya genel anestezi güçlü şekilde önerilir. Özellikle kediler bu işleme tolerans göstermez ve anestezi altına alınmalıdır.
Bu işlem için spesifik kontrendikasyonlar, perforasyona yol açacak önceden var olan özofageal veya gastrik hastalık ya da gastrik içeriğin aspirasyonuna yol açabilecek hava yolu korumasını etkileyen bozuklukları (ör. faringeal veya laringeal) içerebilir.
Orograstrik entübasyon küçük hayvanlarda yenidoğan beslenme desteği için de yaygın kullanılır. Emzirilemeyen yenidoğan köpek ve kediler tamamen uyanıkken sedasyon olmadan hızla orogastrik olarak entübe edilebilir. Bu işlemin tam tanımı bu makalenin kapsamı dışındadır (bkz. Önerilen Okumalar).
Toksikozis klinik bulguları olan hastaların tedavisinde ve sedasyon veya anesteziyle ilişkili risklerde dikkat gerekir; ancak orogastrik entübasyonla ilişkili komplikasyon prevalansına dair literatürde kanıt yoktur.
Uygun ekipmanın hazırlanması için orogastrik entübasyonun amacı göz önünde bulundurulmalıdır.
Orograstrik lavaj için spesifik endikasyonlar, içeriği uzaklaştırmak üzere midenin lave edilmesi ihtiyacını içerir. İçerik benign olabilir (ör. büyük mama bolusları, food bloat) veya potansiyel olarak toksik olabilir. Toksin ingestiyonu için lavaj profilaktiktir; başarısız emezis indüksiyonundan sonra, içerik emezis için kontrendike olduğunda veya yakın zamanda alınmış büyük miktarda toksik materyal olduğunda endike olabilir.
Büyük hacimde mama ingestiyonu için lavaj planlanıyorsa, gastrik hacme su eklemeden önce midenin tüp yoluyla pasif boşalmasına izin verilmesi gerekir.
Minimal sayıda tablet veya kapsül kurtarma girişimlerinin verimi yüksek olma olasılığı düşüktür; orogastrik entübasyon müdahalesinden önce toksik maruziyet değerlendirilmelidir. Ayrıca volatil ve kostik maddeler lave edilmemelidir; çünkü bu ingestiyonların etkilerini kötüleştirebilir.
Anestezinin kendi potansiyel komplikasyonları olsa da, risk ve komplikasyonları en aza indirmek için bu müdahalenin monitörize anestezi altında yapılması güçlü şekilde önerilir.
Ekipman ve Malzemeler
• Sedasyon veya anestezi
• Endotrakeal tüp
• Çift lümenli orogastrik tüp (tercih edilen; makul en geniş çap)
• Orograstrik tüpü işaretlemek için bant (opsiyonel)
• Suda çözünen lubrikan
• Toplama kabı (ör. büyük kova, boş çöp kutusu)
• Kateter uçlu şırınga
• Su (≥50–100 mL/kg)
• Aktif kömür (opsiyonel)
• Reflü pompası (opsiyonel; bazı tüplerde gerekebilir)
Şekil 1. Çift lümenli orogastrik tüp için gereken yaygın malzemeler: lubrikan, infüzyon için kateter uçlu şırınga ve toplama kabı
Adım 1: Hastayı Hazırlayın
Sedasyon veya anestezi uygulayın ve hastayı entübe edin. Endotrakeal tüp kafının trakea içinde uygun şekilde şişirildiğinden emin olun. Hastayı lateral pozisyona alın.
Uzman Notu
Orograstrik tüpten giren veya çıkan sıvının aspirasyon riskini en aza indirmek için uygun kaf şişirmesi önemlidir.
Adım 2: Orograstrik Tüp Temin Edin
Hastanın özofagusuna rahatça sığacak ve gastrik içeriğin çıkışına izin verecek en geniş çaplı orogastrik tüpü seçin. Hasta öyküsüne göre beklenen gastrik içeriğe dikkat edin; içerik tipik olarak gaz veya sıvı olsa da büyük mama parçaları beklenenden biraz daha geniş tüp gerektirebilir. Çoğu senaryoda amaç, hastaya uygun endotrakeal tüp çapının yaklaşık 1,5–2 katı bir tüp seçmektir.
Uzman Notu
Gastrik lavaj için çift lümenli tüp tercih edilir; çünkü bir lümen sıvı girişi, diğeri sıvı çıkışı için kullanılabilir ve bunlar eşzamanlı olabilir. Ana lümen gövdesindeki küçük bir port deliğinden kateter uçlu şırıngayla sıvı infüzyonuna izin veren çift lümenli tüp seti çeşitli boyutlarda ticari olarak mevcuttur; böylece kolay infüzyon ve eşzamanlı gastrik içerik çıkışı sağlanır.
Çift lümenli tüp yoksa tek lümenli tüp kullanılabilir.
Adım 3: Mideye Olan Mesafeyi Ölçün
Tüpü hastanın yanına tutarak burun deliklerinden son kaburganın ucuna kadar ölçün. Uygun uzunlukta tüpü bantla işaretleyin.
Şekil 2. Burun ucundan son kaburgaya kadar ölçün ve tüpü bantla işaretleyin.
Adım 4: Lubrike Edin ve Tüpü Geçirin
Üst GI traktusta geçişi kolaylaştırmak için tüpün yuvarlak kenarını lubrike edin.
Tüpü endotrakeal tüpün solundan özofagus yoluyla geçirin.
Yerleştirilmeyen tüp ucu hasta seviyesinin altında ve toplama kabında tutulmalı; böylece biriken sıvı yerçekimiyle boşalabilsin.
Adım 5: Tüp Yerleşimini Doğrulayın
Uygun yerleşimi sağlamak için tüpü boyunun sol tarafında trakeaya komşu palpe edin. Tüp yerleşimi konusunda herhangi bir şüphe varsa tüpü derhal çıkarın ve yeniden deneyin.
Uzman Notu
Tüpte tükürük veya gastrik sıvı gözlenmesi de doğru yerleşimi doğrulamaya yardımcı olabilir.
Tüp lümeninde nemlendirilmiş hava görülürse veya geçiş sırasında tüpte titreşim hissedilirse istem dışı trakeal entübasyon gerçekleşmiş olabilir.
Adım 6: Tüpü İlerletin
Tüpü nazikçe önceden işaretlenen mesafeye ilerletin. Tüpün distal ucunun hasta seviyesinin altında ve toplama kabında kaldığından emin olun.
Sıvı alınmazsa, olası tıkanıklığı gidermek için 10–50 mL su instile edin.
Şekil 3. Lateral pozisyonda hasta modeli; endotrakeal tüp ve distal ucu çöp kutusuna boşalan orogastrik tüp
Uzman Notu
Midede ulaşıldığında tüpten sıklıkla ani gaz çıkışı duyulur.
Tüp ilerletilirken özellikle GDV’li hastalarda distal özofagusta dirençle karşılaşılabilir. İlerletirken tüpü nazikçe bükmek denenebilir. Direnç hâlâ anlamlıysa, tüpün ilerlemesi için basıncı azaltmaya yardımcı olmak üzere midenin trokarizasyonu düşünülebilir. Mide hava ile belirgin distandü değilse, tüpün distal ucuna temiz gaz konup tüpe hava üflenerek bükülüp ilerletilerek giriş sağlanabilir.
Adım 7: Mideyi Lave Edin
Mideyi lave etmek için oda sıcaklığında su infüze edin. Tüpün distal ucunun hasta seviyesinin altında ve toplama kabında kaldığını doğrulayın. Özellikle tek lümenli tüp kullanılırken gastrik boşalmaya sifon oluşturmaya yardımcı olmak için abdomene nazikçe palpasyon yapın.
Uzman Notu
Midenin ilk boşaltılması gastrik içeriğin çoğunun uzaklaştırılmasına olanak tanıyabilir. Lavaj için her değişimde midenin distansiyonunu sağlamak ve içeriğin suyla uzaklaştırıldığını garanti etmek üzere ≥20–50 mL/kg su infüzyonu önerilir.
Adım 8: Hastayı Çevirin
Hastayı dikkatle diğer lateral pozisyona çevirin, endotrakeal tüp kafının hâlâ şişik olduğundan emin olun ve 7. adımı tekrarlayın.
Hastayı çevirirken önce ET tüpü ayırın ve hareket sırasında yerinde tutun; bacakları gövdenin altına yuvarlamaya her türlü çabayı gösterin. Bu mümkün değilse, özellikle iri, derin göğüslü köpeklerde, işlemi tamamlamadan önce hastayı ters yönde orijinal pozisyona geri yuvarlayın.
Uzman Notu
Toksikozisli hastalarda midenin tam lavajı istenir.
Adım 9: Lavajı Tamamlayın
Efflüent berrak ve debris uzaklaşmayana kadar lavaj işlemini tekrarlayın.
Lavaj tamamlandığında, kalan sıvıyı uzaklaştırmaya yardımcı olmak için mideye hafifçe basın.
Uzman Notu
Spesifik bir lavaj miktarı gerekmez. Elektrolit bozuklukları veya toksin klinik bulguları gelişirse diye işlem boyunca uygulanan hacim ve değişim sayısı not edilmelidir.
Uygunsa efflüent toksin analizi için gönderilebilir.
Adım 10: Aktif Kömür Uygulayın (Opsiyonel)
Mide boşaldıktan sonra, toksin maruziyetine göre uygunsa orogastrik tüp yoluyla mideye doğrudan 2–3 mL/kg aktif kömür infüze edilebilir.
Uzman Notu
Aktif kömür uygulamasından sonra tüpün distal ucunu hasta seviyesinin üzerinde tutmak, kömürün mideye akışına yardımcı olmak ve tüpten geri çıkmasını önlemek için önerilir.
Adım 11: Orograstrik Tüpü Çıkarın
Tüpte kalan sıvının sızmasını önlemek için tüpün distal ucunu sıkıca kıvırın (kink) ve tüpü özofagus ile ağız boşluğundan kararlı şekilde çıkarın.
Şekil 4. Özofagusta materyal kaybını önlemek için çıkarma öncesi tüp kıvrılmıştır.
Adım 12: Uygun Olduğunda Endotrakeal Tüpü Çıkarın
Gastrik içerik ve/veya aktif kömür aspirasyonu riskini azaltmak için hasta yutabilene ve sternal oturabilene kadar entübe tutun. Hasta bu bulguları gösterdiğinde endotrakeal tüpü çıkarın.
