Hipoksemi, kan oksijeni kısmi basıncının (PaO₂) 80 mm Hg’nin altında veya arteriyel kan hemoglobin saturasyonunun %95’in altında olması olarak tanımlanır. 1 Şiddetli hipoksemi PaO₂’nin 60 mm Hg’nin altında olmasıdır. 2,3 Hipoksemi düşük inspire edilen oksijen fraksiyonu (FiO₂), hipoventilasyon veya venöz karışım nedeniyle oluşabilir. 3 Hipoksemili her hasta oksijen tedavisi gerektirir.
Destek oksijeni noninvaziv veya invaziv verilebilir. Noninvaziv yöntemler flow-by oksijen, oksijen yüz maskeleri, oksijen hood’ları ve oksijen çadırları veya kafeslerini içerir. İnvaziv teknikler nazal prong, nazal oksijen kateteri, nazofaringeal oksijen kateteri ve transtrakeal oksijen kateteri kullanır. Noninvaziv yöntemler oksijeni invaziv tekniklerden daha az etkili verir; oksijen suplementasyonu yöntemi hasta ihtiyacı, mevcut ekipman, beceri ve klinik deneyim ile gereken FiO₂ düzeyine bağlıdır. 3
Nazal oksijen kateterleri, 12–24 saatten uzun oksijen tedavisi gerektiren hastalar için etkili bir uygulama aracıdır. 4
Unilateral veya bilateral nazal oksijen kateterleriyle %40–%80 FiO₂ düzeyi elde edilebilir. 4-7 Bilateral nazal kateterler daha yüksek oksijen akımına izin verir; 100 mL/kg akım hızında %60 oksijen ve 200 mL/kg’da %80’e kadar oksijen verebilir. 7 Ancak yüksek oksijen akım hızları hasta rahatsızlığı, irritasyon ve hapşırmaya yol açabilir. Kateter boyutu uygulanabilir oksijen akım hızını belirleyebilir. Pulmoner oksijen toksisitesinden kaçınmak için %50’nin üzerindeki FiO₂ 24–72 saatten uzun uygulanmamalıdır. 4 Unilateral nazal oksijen kateteriyle pulmoner oksijen toksisitesi olası değildir; çünkü bu yöntemle %50’nin üzerinde FiO₂ elde etmek ve sürdürmek zordur. Bilateral kateterlerle ulaşılabilen yüksek FiO₂ nedeniyle, yüksek akım hızları uzun süre kullanılırsa oksijen toksisitesi oluşabileceğinden dikkat edilmelidir.
Kateter yerleştirme görece basittir ve minimal ekipman gerektirir. Hayvanın fiziksel durumuna göre hasta işlemi tolere etmeyecekse sedasyon yararlı olabilir. Nazal oksijen kateteri kullanımı koagülopatili, artmış kafa içi basınçlı, kafa travmalı veya nazal patolojili hastalarda kontrendike olabilir. 8
Aşağıdaki görseller nazal oksijen kateterinin uygun şekilde yerleştirilmesi için gereken adımları gösterir.
Ekipman ve Malzemeler
Şekil 1. Nazal oksijen kateteri yerleştirme için ekipman
Nazal oksijen kateteri yerleştirme için gereken malzemeler şunlardır:
• Oksijen kaynağı ve ekstansiyon tüpü
• Tüp adaptörü
• Nazal oksijen kateteri veya beslenme tüpü, 5–6 French (Fr); orta–iri ırk köpeklerde 8–12 Fr
• Nazal oksijen kateterini sabitlemek için bant veya alternatif malzemeler (ör. sütür materyali, deri staplerı)
• %2 lidokain topikal solüsyon veya topikal oftalmik anestezik
• %2 lidokain jeli
• Oksijen nemlendirici
• Elizabeth yakası (gerektiğinde)
Adım 1
Kateteri yerleştirmeden önce hastanın burun deliğine birkaç damla %2 lidokain topikal solüsyon veya topikal oftalmik anestezik damlatın ve burnu 2 dakika yukarıda tutun. Kedilerde 1 mg/kg, köpeklerde 2 mg/kg lidokaini aşmayın. 6
Hasta boyutu kateter boyutunu belirler. Küçük köpek ve kedilerde 5–6 Fr, orta–iri ırk köpeklerde 8–12 Fr kateter kullanın. Nazal kateter için kateteri nazal filtrumdan gözün medial veya lateral kantusuna kadar önceden ölçün (orijinal görsel); nazofaringeal kateter için mandibula ramusuna kadar önceden ölçün (yeni görsel). Ön ölçüm noktasını bant parçasıyla veya kalıcı kalemle kateter üzerinde işaretleyin. Mümkünse hastayı sternal pozisyona alın.
Şekil. Adım 2A. Nazal kateter için ön ölçüm (filtrumdan kantusa)Şekil. Adım 2B. Nazofaringeal kateter için ön ölçüm (mandibular ramusa)
Adım 3
Yerleştirmeyi kolaylaştırmak için hastanın burnunu nazikçe yukarı kaldırın.
Şekil 5. Kateteri dorsale sokun ve ventromedial yönlendirin
Adım 5
Nazal kateter ardından önceden ölçülüp işaretlenen noktaya kadar yerleştirilir. Yerleştirmede herhangi bir direnç hissedilirse nazal turbinatlara travmayı önlemek için kateteri geri çekip yeniden yönlendirmek önemlidir. Kateter önceden işaretlenen noktanın ötesine kolay ilerlemıyorsa dorsal meatusta yerleştirilmiş olabilir; geri çekilip yeniden yönlendirilmelidir. Kolay ilerlediğinden emin olduktan sonra kateteri ölçülen işarete kadar geri çekin.
Şekil 6. Kateteri önceden işaretlenen noktaya ilerletin
Adım 6
Bu radyograf, kateter ucunun (ok) medial kantus düzeyinde (kırmızı çizgi) yerleştirildiği doğru nazal pasaj yerleşimini gösterir.
Şekil 7. Radyografide doğru nazal kateter yerleşimi
Adım 7
Ön ölçüm işareti olarak kullanılan bandı lateral maksillaya dikerek veya staplerlayarak kateteri sabitleyin. Kateter ömrünü sağlamak için ek yerlerde (ör. burun–deri birleşimi, gözler arası) sütür veya bant kullanmayı düşünün. Kateter ayrıca konform bandajla hastanın boynuna sabitlenebilir. Hastanın kateteri yerinden çıkarmaması için Elizabeth yakası uygulamayı düşünün.
Tüp adaptörünü ve ekstansiyon tüpünü nazal oksijen kateterine bağlayın ve tüpü oksijen kaynağına bağlayın. Oksijen veriş akım hızını 50–150 mL/kg/dk olarak ayarlayın. 200 mL/kg/dk’nın üzerindeki akım hızları mukoz membranları irrite edip kurutabilir. Tüp çapı, tüp uzunluğu, yerleştirme bölgesi ve oksijen akım hızı ulaşılabilir maksimum FiO₂’yi belirler. 7
Mukoz membran irritasyonu ve kurumasını daha da azaltmak için hastaya vermeden önce oksijene nem eklemek üzere nemlendirici kullanın. Nemlendirici steril salin veya steril su içerir ve oksijenin aktığı batırılmış bir tüpe sahiptir. Oksijen tüpten geçerken nemlenir ve nemlendirilmiş oksijen solüsyon yüzeyinin üzerinde birikir. Nemlendiriciyi hastanın nazal oksijen kateterine bağlayan oksijen tüpü nemlendirilmiş oksijeni hastaya iletir.
