Endokrin testler (ör. luteinizan hormon ve progesteron ölçümleri) tipik olarak köpek dişi üreme siklusunu izlemek ve çiftleşmeye hazırlığı belirlemeye yardımcı olmak için kullanılsa da, 1-3 vaginal sitoloji normal ve anormal siklusların değerlendirilmesi ile alt genitoüriner traktus patolojisinin tanımlanmasında değerlidir. Doğru anatomik bölgeden kaliteli örnek elde etmek ve hücreleri yorumlamak zor olabilir. 4,5
Ekipman ve Malzemeler
• Sedasyon (opsiyonel)
• Büyük, temiz, tek kullanımlık otoskop konisi ve ışıklı otoskop (küçük köpeklerde gerekmeyebilir)
• Salin veya distile/steril suyla nemlendirilmiş pamuk uçlu aplikatörler
• Cam mikroskopi lamları
• Sitoloji için boyalar (ör. Romanowsky tipi boya)
• Işık mikroskobu
• İmmersiyon yağı ve lamel (lam saklanacaksa)
Adım 1: Sedasyon Uygulayın (Opsiyonel)
Diestrus veya anöstrustaki, anksiyete bulguları gösteren veya ağrı oluşturabilecek patolojisi olan köpeklerde gerektiği şekilde hafif sedasyondan tam anesteziye kadar sağlayın.
Uzman Notu
Proöstrus veya östrustaki çoğu köpek vaginoskopiye uyumludur.
Adım 2: Vaginoskopi Yapın (Opsiyonel, Hasta Boyutuna Bağlı)
Işıklı otoskopa bağlı otoskop konisini salin veya distile/steril suyla nemlendirin (zaten bol akıntı yoksa) ve koniyi vulvanın dorsal komissurasından sokun. Koniyi dorsokranial 45 derece açıyla ilerletin (ventral yerleşimli klitoral fossadan kaçınarak); vajina yukarı 45 derece açıdan neredeyse 90 derece açıya gelene ve anterior vajinaya girene kadar. 4,6-8
Uzman Notu
Vaginal sitoloji otoskop ve bağlı koni olmadan da yapılabilse de, vajinanın otoskopla görülmesi konjenital anomalilerin (ör. vaginal bantlar, vagino-vestibüler darlıklar) veya neoplazinin (ör. bulaşıcı venereal tümörler) keşfine yol açabilir. 9,10
Adım 3: Tanısal Örnek Toplayın ve Hazırlayın
Temsilî hücreler elde etmek için salin veya distile/steril suyla nemlendirilmiş, koniden geçirilen pamuk uçlu aplikatörle vaginal mukoza yüzeyini sürün. 6-8 Klitoral fossayı (ağrılı olabilir ve yalnızca kornifiye hücre verir) ve üretral açıklığı (ağrılı olabilir ve sonuç yorumunu karmaşıklaştırabilir) sürmekten kaçının. 4,6-8 Sürüntüyü cam lama yuvarlayın ve boyamadan önce havanın kurumasına izin verin. Boyanmış lamları 10×, 40× veya 100× lens büyütmelerinde inceleyin. 6-8
Şekil izniyle Bruce E. Eilts, DVM, MS, DACT
Şekil. Adım 3
Video. Vaginal sürüntü toplama için doğru teknik.
Adım 4: Vaginal Epitelyal Hücre Tiplerini Yorumlayın
Hastanın östrus siklusu evresini belirlemek için nonkornifiye (yani parabazal, intermediate) ve kornifiye (yani superficial, anükleer) hücreleri tanımlayın.
Uzman Notu
Aşağıda östrus siklusunun çeşitli evrelerinde anterior vajinanın temsili, beklenen hücre tipleri ve her evre için östrojen ile progesteronun temsilî hormon profili yer alır.
Harfler Şekil A–G ile karşılık gelir.
Şekil. Adım 4Şekil 4AŞekil 4BŞekil 4CŞekil 4DŞekil 4EŞekil 4FŞekil 4G
Nonkornifiye ve Kornifiye Hücrelerin İlerlemesi
Nonkornifiye parabazal hücreler vajinanın bazal membranına daha yakındır ve her üreme evresinde bulunur; ancak köpekler östrus siklusu boyunca ilerledikçe daha az görülür. 6,7 Östrojen etkisi altında bazı parabazal hücreler bölünür, büyür, daha yüksek sitoplazma:çekirdek oranı geliştirir ve intermediate hücrelere dönüşür. 6,7 Bu dönüşümün sürmesi kornifiye hücrelere (ör. superficial, anükleer skuamöz) yol açar. Superficial hücreler intermediate hücrelerden daha büyüktür, düzensiz kenarlara sahiptir ve nonkornifiye hücrelerden daha küçük çekirdeğe sahiptir. Anükleer skuamöz hücreler oluşan son hücre tipidir ve östrus siklusunun ilerleyen döneminde bol görülür. Bu hücrelerin düzensiz kenarları, soluk sitoplazması ve piknotik veya yok merkezi çekirdeği vardır. 6,7 Parabazal hücreler östrusun sonunda (diestrus gün 1) yeniden ortaya çıkar. 6,7
Ek Hücre Tipleri
Diğer hücreler (ör. eritrositler, nötrofiller) östrus siklusunun farklı evrelerinde vaginal traktusta değişen miktarlarda bulunabilir. 6,7 Östrojen, eritrositlerin uterus arterlerinden vaginal lümene göçüne (yani diyapedez) yol açar; tipik olarak proöstrus ve erken östrusta görülen kanlı akıntıya neden olur. Nötrofiller en sık erken diestrusta görülür. 6,7 Diestrus gün 1’de parabazal hücrelerin dönüşüyle birlikte bol nötrofil görülebilir. Bir nötrofili yutan parabazal hücre metestrum hücresi olarak adlandırılabilir. 6,7
Bakteriler
Bakteriler herhangi bir evrede normaldir ancak kornifiye anükleer skuamöz hücrelerin yüksek sayısı nedeniyle östrusta daha az görülür. Enfeksiyonu destekleyen klinik bulgular yoksa bakterilerin önemi dikkatle değerlendirilmelidir. 6,7,11,12
Vaginal Akıntıdaki Hücre Tiplerinin Yorumlanması
Vaginal sitoloji normal sağlıklı köpeklerde östrus siklusu evresini tanımlamak için yaygın kullanılsa da, hiperöstrojenizm veya inflamasyondan nötrofil akınına yol açabilen patolojik durumlara yanıt olarak bulunan vaginal hücre tiplerini tanımlamak için de kullanılabilir (Tablo). 7,9,13,14
Vaginal Hücre Tipi
Diğer Hücre Tipleri
Diğer Önerilen Tipler
Ovaryan remnant sendromu a
Siklus evresine bağlı; en sık proöstrus veya östrusta kornifiye tiplerle tanı konur
Siklus evresine bağlı; nötrofiller veya eritrositler görülebilir
Anti-Müllerian hormon ve progesteron ölçümü
Ovaryan kistler
Östrojen salgılıyorsa kornifiye; diğer veya hormon yoksa nonkornifiye
Östrojen salgılayan ovaryan kist, östrustakine benzer şekilde vaginal epitelyal hücrelerde belirgin kornifikasyona yol açabilir (A, 100× büyütme).
Erkek köpeklerde Sertoli hücre tümörlerinin östrojen üretimi, prepisyum mukozasında benzer kornifikasyon oluşturabilir (B, 10× büyütme); çünkü prepisyumun iç laminası ile vajina aynı embriyolojik dokudan köken alır. 15 Sağlıklı, intakt erkek köpeklerde prepisyum hücreleri nonkornifiye olmalıdır (C, 100× büyütme).
