Kedi ve Köpeklerde Sürekli Glukoz Monitörünün Uygulanması ve Kullanımı

Giriş

• Sürekli glukoz monitörleri (CGM’ler), diyabetik köpek ve kedilerde kan örneği almaya gerek kalmadan glisemiyi izler; çünkü bu sistemler glukozu kan veya plazmada değil interstisyel boşlukta ölçer. İnterstisyel glukoz kan glukozu ile dengededir; ancak kan glukozundaki bir değişikliğin interstisyel boşluğa yansımasından önce birkaç dakikalık bir gecikme (tam süre türe göre değişir) olur. 1 CGM’ler uzun dönemler boyunca (yani haftalar) glukoz verisi toplar ve glisemik durum hakkında istenildiğinde gerçek zamanlı bilgi sağlayabilir. CGM’ler yüksek veya düşük glukozu ve glisemik eğilimleri kaydedip görüntüleyerek hipoglisemi ve hiperglisemi için müdahale ve önleyici önlemlerin uygulanmasına olanak tanır.
• Veteriner hekimlikte en sık kullanılan CGM, interstisyel sıvıdaki glukozu saptamak için enzim aracılı glukoz algılama teknolojisi içeren subkutan filamentli bir sensör kullanır. 2 Daha önceki teknolojilerden farklı olarak güncel sensörler fabrika kalibrasyonludur ve uygun sensör işlevi için kullanıcıların kalibrasyon adımları yapmasını gerektirmez. Kablosuz sensör veriyi bir alıcıyla (örn. özel elektronik okuyucu, akıllı telefon) paylaşır.
• CGM’lerin diyabetik köpek ve kedilerde kullanımı gözden geçirilmiş ve valide edilmiştir. 1,3-5 En yaygın uygulama diyabetik köpek ve kedilerde uzun dönem glisemik izlemdir; ancak CGM’ler diyabetik ketoasidozlu hastaların hastane içi izleminde de faydalıdır. 6,7 Ankedotal bildiriler diyabetik olmayan bozukluklarda (örn. insulinoma, juvenil hipoglisemi, disglisemiyle ilişkili diğer durumlar) glisemik izlemi de içerir. 5,8 CGM’ler konvansiyonel glukoz ölçüm yöntemleriyle elde edilemeyen veya pratik olmayan ya da zor olan veriler sağlar. CGM’ler gliseminin gerçek zamanlı değerlendirmesinin yanı sıra yüzlerce bağımsız glukoz ölçümünden oluşturulan zaman-ortalama glukoz eğrilerini (yani belirli bir dönemdeki ortalama glukoz konsantrasyonu) da sağlayabilir.

Sürekli Glukoz Monitörlerinin İşlevleri ve Özellikleri

• Çeşitli CGM’lerin bazı önemli işlev ve özellikleri aşağıdadır.
• Sensör, birkaç hafta boyunca interstisyel glukoz konsantrasyonunun sık ölçümlerini otomatik olarak yapar. Örneğin bir CGM sistemi glukozu her dakika ölçer ve sensörün ömrü olan birkaç hafta boyunca değerleri her 15 dakikada bir kaydeder.
• CGM sensörleri fabrika kalibrasyonlu olduğundan aktivasyon öncesi veya sonrası kalibrasyon adımları gerekmez.
• CGM’ler veriyi almak ve analiz etmek için bir alıcı (yani okuyucu, özel uygulamalı akıllı telefon) kullanır.
• Kullanıcı verileri alıcıda saklanabilir veya veriyi depolayan ve analiz araçları bulunan web tabanlı bir platforma yüklenebilir. Bu platformlar kullanıcı ile tıbbi ekip arasında veri paylaşımına olanak tanır.
• CGM’ler istenen aralığın dışında kalan (yüksek veya düşük) glukoz değerlerini göstermek için hasta alarmları içerebilir.

Sürekli Erişim Danışanları Panikletir mi?

• Klinisyen, veteriner ekibi ve danışan arasında etkin iletişim zorunludur. Örneğin danışanlar düşük glukoz düzeylerinin hipoglisemi klinik belirtileriyle birlikte yorumlanması gerektiğini anlamalıdır.
• CGM kullanım planı anlatılırken, acil veya potansiyel olarak tehlikeli bir durumdan endişe ederlerse derhal kliniği aramaları konusunda danışanlar bilgilendirilmelidir. Durum kliniğin normal çalışma saatleri dışında oluşursa, evde işlem mi yapılacağı yoksa petin bir sağlık kuruluşuna mı götürüleceği konusunda acil hastaneyle iletişime geçilmelidir.
• Danışanlar, tedavi eden klinisyene danışmadan insulin dozunu değiştirmemeleri konusunda teşvik edilmelidir. İnsan diyabeti deneyimi olan danışanlar sık okumalara göre insulin ayarı bekleyebilir; bu nedenle kedi ve köpeklerde insulin dozunun genel olarak nasıl belirlendiği net biçimde anlatılmalıdır. Glukoz değerlerinde dalgalanmalar beklenir ve bu tür bir sistemin sağladığı sürekli izlem, hasta için acil tehlike oluşturan durumların riskini belirgin biçimde azaltır.

Ekipman ve Malzemeler

• Sürekli glukoz monitör sensörü (yeni)
• Alıcı (yani okuyucu, gerekli CGM üretici uygulaması indirilmiş akıllı telefon)
• Kırkma makinesi
• Dilüe klorheksidin mendilleri, alkol mendilleri, pamuk topları ve kuru gazlı bez
• Doku yapıştırıcısı
• Prosedür eldivenleri (opsiyonel)

Adım 1: Uygulama Alanını Seçin

• En sık kullanılan bölgeleri göz önünde bulundurarak CGM’nin nereye uygulanacağını belirleyin: boynun dorsal yüzü, skapulalar arası cidago, skapula üzerindeki lateral gövde, kalça ve lumbosakral omurga üzerindeki deri. CGM’nin rahatça yerleştirilebileceği ancak hasta tarafından kolayca yerinden çıkarılamayacağı bir bölge seçin.

Uzman Notu

• Gövdedeki çoğu bölge kullanılabilir; ancak bazı bölgeler belirli vücut tipleri için daha az uygun olabilir. Örneğin dar toraksli küçük köpeklerde cidago yerine lateral toraks tercih edilebilir.

Adım 2: Bölgeyi Hazırlayın

• Kırkılen alanı CGM boyutundan yalnızca biraz daha büyük tutarak tüyü deriye olabildiğince yakın kırkın. Deriyi yaralamamaya dikkat edin.

• Tüy uzaklaştırıldıktan sonra bölgeyi dilüe klorheksidin solüsyonu ve alkol mendilleriyle nazikçe temizleyin. Fazla sıvıyı temizlemek için temiz kuru gazlı bez kullanın ve derinin hava ile kurumasına izin verin.

Uzman Notu

• Veteriner çalışmalarda tanımlanan yerleştirme için deri hazırlama protokollerinin, insan derisinde kullanıma yönelik üretici talimatlarından uyarlanıp değiştirildiği belirtilmiştir. Kullanılan protokolden bağımsız olarak bölge temiz, kuru ve etkili yerleştirmeyi bozabilecek herhangi bir maddeden arınmış olmalıdır. Belirgin dermatit veya diğer lezyon kanıtı olan (örn. hiperemi, yaygın skar) deriden kaçınılmalıdır. Yağlı, aşırı nemli ve/veya tüylü deri yapışmayı bozabilir; başarısızlık veya ayrılmaya yol açabilir.

Adım 3: Sürekli Glukoz Monitörünü Hazırlayın

• Her üniteyle birlikte verilen üretici talimatlarını tam izleyerek CGM’yi hazırlayın.

Uzman Notu

• Şekillerde sensör paketi (sol) ayrılmış ve aplikatör içine yüklenmiş sensörü göstermek için sensör aplikatörü ters çevrilmiştir (sağ).

Adım 4: Sürekli Glukoz Monitörünü Yerleştirin

• CGM’yi yerleştirmeden hemen önce sensör aplikatörünü ters çevirin ve yüklü sensör ünitesini inceleyin. Sensör iğnesi ve filament ile ünitenin herhangi bir elektronik bileşeniyle temastan kaçınarak sensörün alt yüzüne birkaç küçük damla doku yapıştırıcısı uygulayın.

• Sensör aplikatörünü uygulama bölgesinin üzerine yerleştirin ve sıkıca bastırın. Sensörün boşaldığını gösteren hafif bir tıklama sesini dinleyin. Aplikatörü birkaç saniye yerinde tutun, ardından nazikçe deriden çekin. Aplikatör çekilirken sensörün deriye yapışık kaldığından emin olun.

• Sensör gövdesine nazikçe bastırarak sensörü sabitleyin ve deriyle temasını sağlamak için yapışkan materyal boyunca parmağınızı gezdirin. Gerekirse yapışkan materyali deriye sabitlemek için ek doku yapıştırıcısı kullanın.
• Kullanılmış sensör aplikatörü ve sensör paketi malzemelerini yerel düzenlemelere göre atın.

Uzman Notu

• Sensör aparatı ve sensör yerleştirmesine ilişkin üretici uyarı ifadelerine aşina olmak önemlidir. Glukoz okumalarının doğru olması için sensör paketi ve sensör aplikatörü kodları eşleşmelidir. Sensör aplikatörü bir iğne içerir. Sensör aplikatörünün içine dokunulmamalı ve sensör tekrar sensör paketine yerleştirilmemelidir. Sensör yüklendikten sonra, aplikatör hazırlanmış deri bölgesinin üzerinde konumlanana kadar aşağı bastırılmamalıdır. Bu, istenmeyen sonuçları veya yaralanmayı önler.

Adım 5: Sürekli Glukoz Monitör Sensörünü Başlatın ve Glukoz Verilerini Alın

• Özel bir okuyucu kullanıyorsanız, okuyucuyu bir sensör kabul edecek şekilde hazırlamak için ekran yönergelerini izleyin.
• Akıllı telefon kullanıyorsanız üreticinin uygulamasını açın ve telefonu bir sensör kabul edecek şekilde hazırlamak için ekran yönergelerini izleyin.
• Sensörü başlatmak için cihaz ekranındaki talimatları izleyerek yeni sensörü tarayıp tanıyın.

Uzman Notu

• Yeni bir CGM’yi alıcıya bağlarken, taze bir CGM uygulanmasını gerektiren sensör tanıma hatasını önlemek için üretici talimatlarını izlemek hayati önemdedir.
• Tek bir CGM’nin >1 alıcıyla (örn. özel okuyucu ve bir akıllı telefon) eşleştirilip eşleştirilemeyeceği kullanılan CGM’ye bağlıdır. Birden fazla alıcıya veri gönderebilen CGM’lerde cihazların tanınması için belirli bir bağlama sırası gerekebilir.
• Sensörün interstisyel sıvıda dengeye gelip işlevsel olması için yerleştirmeden sonra 60 dakikalık bir ıslanma (wetting) süresi gerekir. İzlem ekranı, sensör veri göndermeye başlayana kadar 60 dakikadan geri sayan bir zamanlayıcı gösterir. Islanma süresinin sonunda sensörün mevcut (gerçek zamanlı) glukoz konsantrasyonları, glukoz eğilim oku ve glukoz grafiği dahil okumalar verdiği kontrol edilmelidir.

• Yanlış veya yarıda kesilmiş sensör başlatma sürecini gösteren bir hata ya da 1 saatlik ıslanma süresinden sonra yanıt vermeyen bir sensör, atılması gereken işlevsiz bir sensörü gösterir. Bu durumda yeni bir sensör uygulanmalı ve başlatma prosedürü yeniden yapılmalıdır (Adım 1–5’te açıklandığı gibi).

Sonuç

Sürekli Glukoz Monitörünün Çıkarılması

• İşlevsel ömrünün sonuna gelmiş bir CGM, plastik sensör gövdesine ve yapışkan materyalin kenarına bolca uygulanan yapışkan sökücü mendil veya bebek yağına batırılmış pamuk topuyla çıkarılabilir. Yerleştirme adımında deri yapıştırıcısı kullanıldıysa bandaj çıkarma için kullanılan bir yapışkan sökücü tercih edilir. Yerleştirme bölgesinde, hatta sensör altında bile sıklıkla tüy yeniden uzar; bu nedenle deriye zarar verebilecek epilasyondan kaçınmak için sensör çıkarılırken dikkat edilmelidir.

Sürekli Glukoz Monitörü Kullanımının Komplikasyonları

• CGM kullanımının en yaygın komplikasyonları dermatolojiktir; hafiften (örn. eritem, kaşıntı, hafif krutlanma, rahatsızlık) ağıra (örn. erozyonlar, ülserasyonlar, enfeksiyonlar, şiddetli kaşıntı) değişir ve sensör yapıştırıcısı veya ek doku yapıştırıcısıyla ilişkili olabilir. 1
• Erken sensör ayrılması yaygındır. Çoğu CGM 14 gün sürecek şekilde tasarlanmıştır; ancak çalışmalar, doğru uygulanmış sensörlerde maksimum sensör ömrüne yalnızca köpeklerin %70’inde ve kedilerin %60’ında ulaşıldığını göstermiştir. 1,5,9 Kedilerde sensörlerin tekrarlayan uygulanması cihaza alışmaya yardımcı olabilir ve daha uzun sensör ömrüyle sonuçlanabilir. 1,5,9